Ścieżka zgodności · Ustawa o KSC
Środki bezpieczeństwa podmiotu publicznego (art. 8 ust. 3) — jak spełnić art. 8 ust. 3 UKSC krok po kroku
Podmiot ważny będący podmiotem publicznym albo wskazaną uczelnią nie stosuje katalogu z art. 8 ust. 1, a zamiast tego opracowuje, wdraża, realizuje, monitoruje i utrzymuje w kontrolowanych przez siebie systemach informacyjnych system zarządzania bezpieczeństwem informacji spełniający wymogi załącznika nr 4 do ustawy. Poniżej ta norma rozłożona na warstwy: wymagania → kontrole standardów → rozwiązania. Zacznijcie od pytania, czy ten obowiązek Was wiąże — odpowiedź jest pierwszą sekcją pod spodem.
Ta strona a strona tematyczna:
strona SZBI w KSC/NIS2 odpowiada „co i dlaczego musicie" — ścieżka odpowiada „jak i czym to zrealizować". Jak czytać warstwy ścieżki, tłumaczy strona przeglądowa ścieżek.
Krok zero
Kogo wiąże ten obowiązek?
Zanim przeczytacie choć jedno wymaganie — sprawdźcie, czy ta ścieżka jest Wasza. Odpowiedź nie jest pisana ręcznie: wynika z zakresu obowiązku zapisanego w modelu prawnym.
Podmioty ważne — sektor publiczny
Ten obowiązek wiąże podmioty ważne z sektora publicznego. Jeśli jesteście w wykazie w tej klasie, ta ścieżka jest Waszą listą zadań.
Podmioty kluczowe i Podmioty ważne
Ten obowiązek Was nie wiąże — art. 8 ust. 1 UKSC daje Wam własny zestaw wymagań. Wasza ścieżka to Katalog środków bezpieczeństwa SZBI.
Sprawdźcie swój rodzaj podmiotu
Klasa podmiotu to nie wszystko — decyduje rodzaj podmiotu, sektor i wielkość. Kwalifikator KSC wskaże Wasz rodzaj, a wynik powie wprost, czy ten obowiązek jest w Waszym katalogu.
Ten blok wygląda tak samo na każdej ścieżce: obowiązek z UKSC pokaże tu klasy podmiotów (kluczowy / ważny / publiczny), obowiązek z CIR — dostawców cyfrowych. Dyrektywa NIS2 nie ma własnych ścieżek — pokazujemy ją niżej, jako źródło obowiązku.
Skąd ten obowiązek
Art. 21 ust. 1 · art. 21 ust. 2 lit. b–g, i NIS2 → art. 8 ust. 3 UKSC
Dyrektywa NIS2 wiąże państwa, nie Was — dlatego nie ma osobnej ścieżki. Ma za to 9 przepisów ogólnych, które Polska przeniosła do tego przepisu ustawy, a Komisja Europejska rozpisała na szczegóły dla dostawców cyfrowych.
Art. 21 ust. 1 · art. 21 ust. 2 lit. b–g, i NIS2
art. 21 ust. 1 NIS2 „Wprowadzenie odpowiednich i proporcjonalnych środków technicznych, operacyjnych i organizacyjnych zarządzania ryzykiem, zapewniających poziom bezpieczeństwa odpowiedni do istniejącego ryzyka"
art. 21 ust. 2 NIS2 „Środki zarządzania ryzykiem bazują na podejściu uwzględniającym wszystkie zagrożenia, mają na celu ochronę sieci i systemów informatycznych oraz środowiska fizycznego tych systemów przed incydentami i obejmują CO NAJMNIEJ elementy wyliczone w lit. a–j (norma minimum katalogu; treść poszczególnych elementów niosą obowiązki OB_NIS2_21_2_a … OB_NIS2_21_2_j)."
lit. b „Środki zarządzania ryzykiem obejmują obsługę incydentu."
lit. c „Środki zarządzania ryzykiem obejmują ciągłość działania, np. zarządzanie kopiami zapasowymi i przywracanie normalnego działania po wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, i zarządzanie kryzysowe."
lit. d „Środki zarządzania ryzykiem obejmują bezpieczeństwo łańcucha dostaw, w tym aspekty związane z bezpieczeństwem dotyczące stosunków między każdym podmiotem a jego bezpośrednimi dostawcami lub usługodawcami."
lit. e „Środki zarządzania ryzykiem obejmują bezpieczeństwo w procesie nabywania, rozwoju i utrzymania sieci i systemów informatycznych, w tym postępowanie w przypadku podatności i ich ujawnianie."
lit. f „Środki zarządzania ryzykiem obejmują polityki i procedury służące ocenie skuteczności środków zarządzania ryzykiem w cyberbezpieczeństwie."
lit. g „Środki zarządzania ryzykiem obejmują podstawowe praktyki cyberhigieny i szkolenia w zakresie cyberbezpieczeństwa."
lit. i „Środki zarządzania ryzykiem obejmują bezpieczeństwo zasobów ludzkich, politykę kontroli dostępu i zarządzanie aktywami."
Model łączy ten obowiązek z 9 przepisami dyrektywy relacją „transponuje", z oceną „równoważna".
Art. 8 ust. 3 UKSC i załącznik nr 4 UKSC
„Podmiot ważny będący podmiotem publicznym albo podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1–4 i 6–7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, niebędącym organizacją badawczą w zakresie, w jakim realizuje zadania publiczne z wykorzystaniem systemów informacyjnych, nie stosuje przepisu ust.…"
Polska przeniosła te przepisy do ustawy — to wiersze tabeli niżej (28 wymagań wiążących). Treść cytowana z modelu, nie pisana.
Jesteście dostawcą cyfrowym? Komisja rozpisała te przepisy
Rozporządzenie wykonawcze CIR 2024/2690 rozkłada te same przepisy dyrektywy na szczegółowe wymagania — ale wiąże tylko dostawców cyfrowych z art. 8b ust. 1 UKSC. Oni realizują ten katalog przez ścieżki CIR; dla pozostałych podmiotów CIR to wzorzec, nie obowiązek.
- lit. b: Obsługa incydentów (załącznik pkt 3 CIR 2024/2690)
- lit. c: Ciągłość działania i zarządzanie kryzysowe (załącznik pkt 4 CIR 2024/2690)
- lit. d: Bezpieczeństwo łańcucha dostaw (załącznik pkt 5 CIR 2024/2690)
- lit. e: Bezpieczny rozwój i utrzymanie systemów (załącznik pkt 6 CIR 2024/2690)
- lit. f: Ocena skuteczności zabezpieczeń (załącznik pkt 7 CIR 2024/2690)
- lit. g: Cyberhigiena i szkolenia (załącznik pkt 8 CIR 2024/2690)
- lit. i: Bezpieczeństwo zasobów ludzkich (załącznik pkt 10 CIR 2024/2690)
- lit. i: Kontrola dostępu (załącznik pkt 11 CIR 2024/2690)
- lit. i: Zarządzanie aktywami (załącznik pkt 12 CIR 2024/2690)
- lit. c, lit. e, lit. i: Bezpieczeństwo fizyczne i środowiskowe (załącznik pkt 13 CIR 2024/2690)
Przebieg ścieżki
Od ustawy do narzędzia i szablonu
Diagram pokazuje jedną nitkę ścieżki — wymaganie 3 z 28 wiążących — w komplecie warstw. Tabela niżej rozwija pozostałe wymagania.
przepis
obowiązek
wymaganie
kontrola standardu
rozwiązanie
Diagram wygenerowany z żywego modelu IRNIS przy publikacji tej strony.
Warstwa wymagań i kontroli
Wymagania tego obowiązku i ich odpowiedniki w standardach
Każdy wiersz to jedno atomowe wymaganie — dokładnie w brzmieniu z modelu, o które zapyta audytor — z kontrolami, na które mapuje je model. Wiersze pogrupowane po charakterze wymagania.
| Wymaganie (brzmienie z modelu) | Charakter | Kontrole standardów |
|---|---|---|
| Organizacja i politykiwymagania wiążące — organizacyjne | ||
| Podmiot nie stosuje przepisu art. 8 ust. 1 ustawy. | organizacyjne | — |
| Podmiot opracowuje, wdraża, realizuje, monitoruje i utrzymuje w systemach informacyjnych kontrolowanych przez ten podmiot system zarządzania bezpieczeństwem informacji spełniający wymogi określone w załączniku nr 4 do ustawy. | organizacyjne | ISO 27001 · 4.3 ISO 27001 · 4.4 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje inwentaryzację produktów ICT, usług ICT i procesów ICT służących do przetwarzania informacji. | organizacyjne | ISO 27001 · A.5.9 NIST CSF · ID.AM-01 NIST CSF · ID.AM-02 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje zapewnienie ochrony przetwarzanych informacji przed ich kradzieżą, nieuprawnionym dostępem, uszkodzeniami lub zakłóceniami. | organizacyjne | ISO 27001 · A.5.15 NIST CSF · PR.DS-01 |
| W przypadku korzystania z usług dostawcy chmury obliczeniowej lub dostawcy usługi centrum przetwarzania danych ochrona przetwarzanych informacji obejmuje udokumentowanie mechanizmów zapewnienia ochrony przetwarzanych informacji przed ich kradzieżą, nieuprawnionym dostępem, uszkodzeniami lub zakłóceniami. | organizacyjne | ISO 27001 · A.5.20 ISO 27001 · A.5.23 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje dopuszczenie do informacji wyłącznie osób posiadających stosowne uprawnienia do systemów informacyjnych, w tym systemów operacyjnych, usług sieciowych i aplikacji. | organizacyjne | ISO 27001 · A.5.15 NIST CSF · PR.AA-05 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje stosowanie zasad przyznania minimalnych uprawnień niezbędnych dla realizacji zadań. | organizacyjne | ISO 27001 · A.5.15 NIST CSF · PR.AA-05 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje ustanowienie podstawowych zasad gwarantujących bezpieczną pracę przy przetwarzaniu mobilnym i pracy na odległość. | organizacyjne | ISO 27001 · A.6.7 ISO 27001 · A.7.9 ISO 27001 · A.8.1 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje stosowanie zasad cyberhigieny przez pracowników korzystających z systemów informacyjnych, w tym kierownika podmiotu. | organizacyjne | ISO 27001 · A.5.10 ISO 27001 · A.6.3 NIST CSF · PR.AT-01 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje stosowanie środków minimalizujących wystąpienie incydentów przez szkolenie osób zaangażowanych w proces przetwarzania informacji, ze szczególnym uwzględnieniem rodzajów cyberzagrożeń, podstawowych zasad cyberhigieny, reagowania na wystąpienie incydentu oraz świadomości skutków naruszenia zasad bezpieczeństwa informacji. | organizacyjne | ISO 27001 · A.6.3 NIST CSF · PR.AT-01 |
| Procesy i procedurywymagania wiążące — proceduralne | ||
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje bezzwłoczne cofanie przyznanych uprawnień w przypadku stwierdzenia braku podstawy dostępu do informacji na stałe. | proceduralne | ISO 27001 · A.5.18 NIST CSF · PR.AA-05 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje zawieszanie uprawnień w przypadku niewykonywania obowiązków co najmniej przez jeden miesiąc. | proceduralne | ISO 27001 · A.5.18 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje modyfikację zakresu przyznanych uprawnień, jeżeli jest to zasadne z uwagi na zmianę charakteru wykonywanych zadań i zakresu dostępu do informacji. | proceduralne | ISO 27001 · A.5.18 NIST CSF · PR.AA-05 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje testowanie pod kątem kompletności i możliwości odtworzenia danych zawartych w zapasowych kopiach. | proceduralne | ISO 27001 · A.8.13 NIST CSF · PR.DS-11 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje przygotowanie procedury stosowanej w przypadku wystąpienia awarii lub incydentu. | proceduralne | ISO 27001 · A.5.24 NIST CSF · ID.IM-04 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje testowanie procedury stosowanej w przypadku wystąpienia awarii lub incydentu. | proceduralne | ISO 27001 · A.5.30 NIST CSF · ID.IM-02 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje monitorowanie częstotliwości wydawania kolejnych wersji produktów ICT, źródeł dystrybucji produktów ICT oraz cyklu życia produktów ICT w celu zapewnienia bezpieczeństwa systemu informacyjnego. | proceduralne | ISO 27001 · A.8.8 NIST CSF · ID.AM-08 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje określenie procedur i zasad działania podmiotu na wypadek wystąpienia cyberzagrożenia lub w przypadku wystąpienia incydentu. | proceduralne | ISO 27001 · A.5.24 NIST CSF · ID.IM-04 |
| Podmiot dokonuje przeglądu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji co najmniej raz w roku. | proceduralne | ISO 27001 · 9.3 NIST CSF · GV.OV-03 |
| Podmiot dokonuje przeglądu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji bezzwłocznie w przypadku wystąpienia okoliczności, które mogą wpłynąć na ryzyko wystąpienia incydentu poważnego i wymagają ponownego zrealizowania działań opisanych w przyjętym systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji lub zmian w samym systemie. | proceduralne | ISO 27001 · 8.2 ISO 27001 · 9.3 |
| Technikawymagania wiążące — techniczne | ||
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje kontrolowanie podstawowych wersji używanych produktów ICT lub usług ICT. | techniczne | ISO 27001 · A.8.9 NIST CSF · PR.PS-01 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje, jeżeli to możliwe, korzystanie z mechanizmów kontroli instalacji produktów ICT lub usług ICT na urządzeniach, w tym na urządzeniach mobilnych. | techniczne | ISO 27001 · A.8.1 ISO 27001 · A.8.19 NIST CSF · PR.PS-05 |
| Ochrona przetwarzanych informacji obejmuje ochronę wykorzystującą oprogramowanie zabezpieczające lub sprzętowe zabezpieczenia, w które są wyposażone urządzenia przetwarzające informacje. | techniczne | ISO 27001 · A.8.1 ISO 27001 · A.8.7 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje zapewnienie środków uniemożliwiających nieautoryzowany dostęp do systemów informacyjnych. | techniczne | ISO 27001 · A.8.3 ISO 27001 · A.8.5 NIST CSF · PR.IR-01 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje wykonywanie zapasowych kopii danych odseparowanych logicznie i fizycznie od danych przetwarzanych w systemach informacyjnych dla realizacji zadania publicznego. | techniczne | ISO 27001 · A.8.13 NIST CSF · PR.DS-11 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje stosowanie oprogramowania antywirusowego. | techniczne | ISO 27001 · A.8.7 NIST CSF · DE.CM-09 |
| System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje stosowanie stabilnych wersji produktów ICT lub usług ICT, w stosunku do których nie występują informacje o krytycznych podatnościach, a w przypadku ich wystąpienia dopuszczalne jest stosowanie tych wersji produktów ICT lub usług ICT, które nie stwarzają istotnego negatywnego wpływu na poziom bezpieczeństwa systemów informacyjnych. | techniczne | ISO 27001 · A.8.8 NIST CSF · PR.PS-02 |
| Bezpieczeństwo fizycznewymagania wiążące — fizyczne | ||
| Ochrona przetwarzanych informacji obejmuje ochronę fizyczną miejsc, w których jest przetwarzana informacja, w przypadku przetwarzania danych w urządzeniach znajdujących się pod kontrolą podmiotu. | fizyczne | ISO 27001 · A.7.1 NIST CSF · PR.AA-06 |
Komplet wymagań tego obowiązku — 28 wierszy, generowanych z modelu przy każdej publikacji. Każde mapowanie na kontrolę ma w modelu pisemne uzasadnienie i ocenę dopasowania — na stronie pokazujemy cel mapowania. Wiersz bez chipa kontroli („—") to wymaganie, dla którego model nie wskazuje kontroli standardu — dobra praktyka lub norma, której standardy nie mierzą wprost. Dostawca cyfrowy? Wersja szczegółowa tych wymagań na ścieżce CIR: Obsługa incydentów, Ciągłość działania i zarządzanie kryzysowe, Bezpieczeństwo łańcucha dostaw, Bezpieczny rozwój i utrzymanie systemów, Ocena skuteczności zabezpieczeń, Cyberhigiena i szkolenia, Bezpieczeństwo zasobów ludzkich, Kontrola dostępu, Zarządzanie aktywami, Bezpieczeństwo fizyczne i środowiskowe.
Kolumna „kontrole" mówi Wam, gdzie tę samą rzecz mierzy Wasz certyfikat ISO albo profil NIST — jeśli kontrolę już macie wdrożoną i udokumentowaną, ta część ścieżki jest do reużycia, nie do budowy od zera.
Warstwa rozwiązań
Czym to zrealizować — rekomendacje referencyjne
Kontrole prowadzą do 35 kategorii rozwiązań (taksonomia ECSO); model wskazuje dla nich 21 rozwiązań referencyjnych; dla 15 kategorii — żadnego, i strona mówi to wprost. Wasze własne narzędzie tej samej kategorii też domyka ścieżkę.
CISO Assistant
Narzędzie open source do prowadzenia SZBI: rejestr ryzyk, plan postępowania, dowody skuteczności środków — z gotowymi ramami ISO 27001 i NIST CSF, na które mapuje ta ścieżka.
DFIR-IRIS
Platforma open source do obsługi incydentów: sprawy, oś czasu, artefakty i zadania zespołu reagowania — operacyjny zapis tego, o co zapyta CSIRT i audytor.
GLPI
Open source ITSM i ewidencja aktywów: inwentaryzacja systemów i usług, zgłoszenia, zmiany — baza faktów dla zarządzania aktywami i ciągłością.
Greenbone Community Edition
Skaner podatności open source (Greenbone Community Edition): cykliczne skanowanie systemów i raporty podatności pod zarządzanie podatnościami.
Keycloak
Serwer tożsamości open source — realizacja polityk kontroli dostępu i zarządzania tożsamością: role, uprawnienia, MFA, federacja.
OpenBao
Open source zarządzanie sekretami i kluczami: przechowywanie haseł, certyfikatów i kluczy kryptograficznych z kontrolą dostępu i audytem.
Probo
Narzędzie open source do oceny i monitorowania dostawców: rejestr dostawców, oceny ryzyka, śledzenie zobowiązań umownych — operacyjna strona łańcucha dostaw.
Proxmox Backup Server
Open source serwer kopii zapasowych: deduplikacja, szyfrowanie, weryfikacja kopii i odtwarzanie — techniczny fundament planów ciągłości i odtworzenia.
Smallstep step-ca
Open source urząd certyfikacji (Smallstep step-ca): automatyczne wystawianie i odnawianie certyfikatów — PKI dla systemów i usług.
StackRox
Open source bezpieczeństwo Kubernetes: wykrywanie włamań i anomalii w kontenerach, polityki wdrożeniowe, skanowanie obrazów.
Szablon: Metodyka zarządzania ryzykiem
Autorski szablon metodyki szacowania i postępowania z ryzykiem — kryteria, skale, rejestr i cykl przeglądów pod wymagania SZBI.
Szablon: Opis CSIRT wg RFC 2350
Autorski szablon opisu zespołu reagowania wg RFC 2350 — zakres, kontakt, zasady zgłaszania i obsługi incydentów.
Szablon: Plan ciągłości działania z BIA
Autorski szablon planu ciągłości działania z analizą wpływu (BIA) — scenariusze, role, procedury odtworzenia, testy.
Szablon: Plan reagowania na incydenty i komunikacji
Autorski szablon planu reagowania na incydenty i komunikacji — klasyfikacja, eskalacja, terminy zgłoszeń, komunikaty do stron.
Szablon: Polityka bezpieczeństwa łańcucha dostaw
Autorski szablon polityki domykający wymagania organizacyjne łańcucha dostaw — rola w łańcuchu, kryteria wyboru dostawców, blok klauzul umownych do wpięcia w umowy.
Szablon: Polityka bezpieczeństwa zasobów ludzkich
Autorski szablon polityki bezpieczeństwa zasobów ludzkich — obowiązki przed zatrudnieniem, w trakcie i po jego zakończeniu, weryfikacja, szkolenia, sankcje.
Szablon: Polityka nadrzędna bezpieczeństwa informacji
Dokument, od którego zaczyna się SZBI: ramy systemu, polityki tematyczne, role i przeglądy — autorski szablon polityki nadrzędnej bezpieczeństwa informacji.
Szablon: Procedura przyjmowania zgłoszeń podatności (CVD)
Autorski szablon procedury przyjmowania i obsługi zgłoszeń podatności (coordinated vulnerability disclosure) — kanał, terminy, komunikacja ze zgłaszającym.
Szablon: Program budowania świadomości bezpieczeństwa
Autorski szablon programu budowania świadomości bezpieczeństwa — plan szkoleń, grupy docelowe, mierniki skuteczności.
Trivy
Skaner open source podatności i błędów konfiguracji: obrazy kontenerów, zależności, infrastruktura jako kod — kontrola w cyklu wytwórczym.
Wazuh
Platforma open source SIEM z wykrywaniem włamań: zbieranie i korelacja logów, monitorowanie integralności plików, wykrywanie podatności — rdzeń monitorowania w trybie ciągłym.
Anti Virus/Worm/Malware · Cloud Access Security Brokers · Content Filtering & Monitoring · Cyber Ranges · Cyber Threat Intelligence · Data Leakage Prevention · Firewalls / NextGen Firewalls · Mobile Security / Device management · Patch Management · PC/Mobile/End Point Security · Penetration Testing / Red Teaming · Remote Access / VPN · Security Operations Center (SOC) · Software & Security Lifecycle Management · Wireless Security — bez rekomendacji w modelu
Kontrole prowadzą też do tych kategorii, ale model nie wskazuje dla nich rozwiązania referencyjnego. Wasze własne narzędzie tej kategorii domyka ścieżkę tak samo.
Uczciwie o granicach
Czego ta ścieżka nie zrobi za Was
Nie zastąpi dowodów operacyjnych
Ścieżka daje strukturę i uzasadnienia — mapę tego, co wykazać. Zapisy, decyzje, logi i podpisane dokumenty musicie wytworzyć u siebie; o oczekiwaniach audytora więcej na stronie audyt KSC/NIS2.
Inne obowiązki z tego samego przepisu (art. 8 ust. 3 UKSC)
Ten przepis rozpada się w modelu na osobne obowiązki — każdy z własną ścieżką. Ta strona to jeden z nich; pozostałe:
- Dokumentowanie SZBI podmiotu publicznego (art. 8 ust. 3 UKSC)
- Poczta elektroniczna podmiotu publicznego (art. 8 ust. 3 UKSC)
- Przegląd SZBI po rekomendacji Pełnomocnika (art. 8 ust. 3 UKSC)
Chcecie przejść tę ścieżkę z przewodnikiem?
Inteca poprowadzi wdrożenie warstwa po warstwie: od wymagań przepisu, przez kontrole standardów, po narzędzia i bazę dowodową pod audyt.